asdas
ცნობილი ადამიანები
რომან გოცირიძე: “ნელ-ნელა ვემსგავსებით ტრადიციულ საბჭოთა სახელმწიფოს”
“დასავლური შარმის დაკარგვა ძვირი დაგვიჯდება”
რომან გოცირიძე: “ნელ-ნელა ვემსგავსებით ტრადიციულ საბჭოთა სახელმწიფოს”

2014-09-29 15:31:17



საქართველოში არსებულ ეკონომიკურ ვითარებას “ახალ თაობასთან” საუბარში ეკონომიკური განვითარების ცენტრის თავმჯდომარე რომან გოცირიძე აფასებს.

_ ბატონო რომან, მოდით შევაფასოთ ქვეყანაში არსებული ეკონომიკური ვითარება, რამდენად სწორი კურსი აქვს არჩეული ახალ ხელისუფლებას?

_ ზოგადად ეკონომიკაში, რეალურ ეკონომიკაში რაიმე განსაკუთრებული არ ხდება. ალბათ მთლიანად შიდა პროდუქტის ზრდა იქნება, დაგეგმილის, სადღაც 5%-ის ფარგლებში. თუმცა შეიძლებოდა ეს გაცილებით მეტიც ყოფილიყო, მაგრამ გადახრებია ეკონომიკაში, რომლებიც ნელ-ნელა უკვე საგანგაშო ხასიათს ღებულობს.

_ საგანგაშოში რას გულისხმობთ?

_ იმას, რომ ხდება კორექტირება ქვეყნის ეკონომიკური კურსისა, რომელიც დაფუძნებული იყო ღია ეკონომიკის პრინციპებზე, ლიბერალურ პრინციპებზე, სადაც მინიმალური იყო რეგულირება და მაქსიმალურად თავისუფალი იყო საბაზრო ძალების მოქმედება. ნელ-ნელა ვემსგავსებით ჩვეულებრივ, ძველ ტრადიციულ საბჭოთა სახელმწიფოს. ეკონომიკური ზრდა მათაც აქვს, მაგრამ მხოლოდ ამ კრიტერიუმით ვერ შევაფასებთ ქვეყნის მდგომარეობას და მომავალ პერსპექტივას. ჩვენ ვემსგავსებით პოსტსაბჭოთა ქვეყნებს, სომხეთი იქნება, მოლდოვა, აზერბაიჯანი, ბელარუსი თუ სხვა, სადაც მთავარი აქცენტი გაკეთებულია სახელმწიფოს როლის გაძლიერებაზე და სახელმწიფო ხდება მამა და მარჩენალი. ნაცვლად იმისა, რომ სახელმწიფომ აკეთოს ცოტა საქმე და დანარჩენი გადააბაროს კერძო ბიზნესს, სახელმწიფო თავად ხნავს, თესავს, თოხებს და ბარებს არიგებს.

_ ფიქრობთ, რომ დიდი გადახრაა რეგულირებისკენ და სახელწიფო ხარჯების პოლიტიკა არ არის სწორად განსაზღვრული?

_ კი, ასეა. თავიდან დაიწყო პატარ-პატარა შეზღუდვებით, მაგრამ ჯერ ორი წელიც არ არის, რაც ახალი მთავრობის ფორმირება მოხდა და ისინი საკმაო რაოდენობით დაგროვდა.

_ მოკლედ, შევეშვათ რეგულირებისაკენ ლტოლვას და ნუ შევზღუდავთ ბაზარს?

_ აბსოლუტურად სწორად მიმიხვდით.

_ კონკრეტულ მაგალითებს ვერ მოიყვანთ?

_ ავიღოთ პარლამენტში მთავრობის მიერ შეტანილი კანონპროექტი, რომელიც საბანკო კონფიდენციალობის გაუქმებას ეხება. საგადასახადო სამსახურს უნდა ჩვენი ანგარიშების, ანაბრების, თანხის მოძრაობის კონტროლი. რატომ? თითქმის 25 წელია, დამოუკიდებელი ვართ და ეს არც ერთ მთავრობას არ გაუკეთებია. მრავალი წელია, არც გადასახადების ადმინისტრირებაში ყოფილა სირთულეები. ეს ნიშნავს მთავრობის სისუსტეს, რწმენის არქონას, რომ შეძლებს ბიუჯეტის შევსებას ექსტრემალური ზომების გამოყენების გარეშე. ეს ცუდი მესიჯია ბიზნესისათვის, უცხოელი ინვესტორებისათვის, უბრალო მოქალაქეებისათვის. გარდა ამისა, პირად შემოსავლებზე და მისი ხარჯვის მიმართულებებზე წვდომა ყოველთვის ბადებს ცდუნებას ამ სახის ინფორმაციის პოლიტიკური მიზნით გამოსაყენებლად. ხომ ხედავთ, როგორ ვრცელდება კომპრომატები _ ნამდვილი თუ შეთითხნილი _ სოციალური ქსელებით. პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობა აზღვევს ხელისუფალთ მათთვის კანონით მინიჭებული ძალის ბოროტად გამოყენებისაგან.

_ მთავრობა და პარლამენტი, ვინც ამას უნდა დაუჭიროს მხარი, ხალხის კეთილდღეობის ინტერესებით ხსნიან ამ ქმედებებს.

_ დიდი მადლობა ამისთვის, მაგრამ არ მინდა, რომ ამანათის და გზავნილობების რაღაც ჩამონათვალი მხოლოდ ქართულმა სახელმწიფო ფოსტამ მომიტანოს სახლში. ახლა ორმოცზე მეტი ოპერირებს და ვინც მინდა, იმას ავირჩევ. არა, მხოლოდ ადგილობრივმაო. თუ კარგია ჩემთვის, რატომ ვაპროტესტებ? იქნებ ჩინოვნიკებზე ზრუნავენ? იქნებ ფოსტის კონტროლი უნდათ? იქნებ ნათესავ-მეგობრებს უქმნიან ჩემს ხარჯზე თბილ სამუშაო ადგილებს? თუ ასე კარგად შეუძლია მუშაობა ადგილობრივ ფოსტას, გაუწიოს კონკურენცია უცხოურს ხარისხით და სისწრაფით და წავალ მათკენ. არა, კონკურენცია არ უნდათ. ვის ემსახურება ასეთი რეგულირება? პასუხი თქვენთვის მომინდვია.

_ რეგულაციები წინათაც ხომ იყო? ამბობენ, არაფერს აშავებდაო...

_ ერთ-ერთი მთავარი პრინციპი საქართველოს ეკონომიკის რეფორმისა იყო დერეგულირება, ანუ მინიმალური ჩარევა სახელმწიფო უწყებების მიერ ბიზნესის საქმიანობაში, მის კონტროლში და სწორედ ამ დერეგულირების წყალობით შემოვიდა უზარმაზარი ინვესტიციები. საიდან გაჩნდა აბა ამოდენა ნაგებობები ბათუმში, ან სხვაგან?! ზოგადად ფული საიდან გაჩნდა საქართველოში? ბიუჯეტი რომ 1 მილიარდიც არ იყო, დღეს 9 მილიარდია. შევარდნაძის პერიოდში უცხოური ინვესტიციები წელიწადში 100 მილიონიც არ იყო. ახლა მილიარდს თუ არ გადააჭარბა, გვეცოტავება და მთავრობას ვსაყვედურობთ. ხომ იგივე ქვეყანაა, იგივე ჰაერი, იგივე მიწა, რესურსები. ფული წყალივითაა _ იქითკენ მიედინება, სადაც გზას ნახავს.

_ ამ რეგულირებების აღდგენა, თუნდაც საბანკო ანგარიშების კონტროლი, ამ ფულის შემოდინებას შეაჩერებს?

_ ასეა!

_ რაღაც დონეზე კონტროლი ხომ არის კარგი. თუნდაც რეცეპტებში?

_ კარგია, რომ მოსახლეობა აღარ მოიწამლება თავისუფალი წამლების შეძენით, მაგრამ როდესაც რაღაცას აკეთებ, უნდა გააკეთო მომზადებულად. როდესაც იწყებ კარგს, ყოველთვის უნდა შექმნა საფუძველი. სისტემა მზად უნდა იყოს ამისათვის. როდესაც სისტემა მზად არ არის, ჩნდება პარალელური ბაზარი, შავი ხვრელი, კორუფცია და ასე შემდეგ. ცხოვრება ურთულდებათ ადამიანებს. დღეს რომელი ნორმალური ადამიანი იტყვის, რომ გამართული მანქანა ცუდია? რომ არ უნდა იყოს ტექნიკური დათვალიერება? მაგრამ ჩვენთან ხომ არ იყო რეალურად ტექნიკური დათვალიერება, უბრალოდ მისცემდი ფულს და შესაბამის ნიშანს მიარტყამდნენ საქარე მინაზე. ბევრი რამ იყო მიზეზი: სიღარიბე, უშუქობა, უფულობა, მეორადის მეორადი მანქანები. რაზე უნდა ვილაპარაკოთ, როცა უცხოეთში გადაყრილი საბურავებით დადის ქვეყნის ავტომობილების 90 პროცენტი? ავკრძალოთ? არ გამოვა. რა პირობებშიც ხარ, რეგულირებაც შესაბამისი უნდა იყოს. სიკეთის კეთების სურვილით ბოროტებას არ უნდა შევუწყოთ ხელი. მე მიმაჩნია, რომ ბოროტებაა აფთიაქების მიერ ექიმების ფორმალური დასმა სადღაც მათ სიახლოვეს. ესენი ქართული ყაიდის ექიმ-ნოტარიუსები არიან. ძველი რეცეპტების დადასტურებას (განახლებას) ახდენენ. ამიტომ, თუ ქვეყანას არ შეუძლია რაღაცის უზრუნველყოფა, მაშინ ჯობია, რომ იმის რეგულაცია არ არსებობდეს და დაელოდო იმ დროს, როდესაც ამის უნარი გექნება. ან დაიწყო მცირედით და დროში უმატო ტემპებს. თუნდაც იგივე ფინანსური მონიტორინგის სამსახურის გადასვლა ეროვნული ბანკიდან მთავრობის დაქვემდებარებაში. რატომ?! რას უშლიდათ, სადაც იყო?! ფინანსური მონიტორინგის სამსახურის და ეროვნული ბანკის ერთობლივი პოლიტიკის შედეგად, საქართველოს საბანკო სისტემას ჰქონდა ძალიან მაღალი რეპუტაცია, ითვლებოდა, რომ საქართველოში შავი ფულის გათეთრება არ ხდება. ეს არის ძალიან სერიოზული რეპუტაციული მესიჯი. საბანკო სფერო ლიდერი იყო საქართველოში უცხოური ინვესტიციების შემოდინებაში. ჩვენი საბანკო სისტემის კაპიტალის 70% არის უცხოური. ძალიან ბევრია უცხოელი ფიზიკური და იურიდიული პირების დეპოზიტები ქართულ ბანკებში. ახლა კონფიდენციალობას ვუუქმებთ, საგადასახადომ უნდა ჩაყოს ცხვირი მათ ცხოვრებაში. მათი თანხების მოძრაობას, რაღაც ზღვრის შემდეგ, აკონტროლებს ფინანსური მონიტორინგის სამსახური. თუ კანონს არღვევს, სასამართლოს გადაწყვეტილებით შესაბამისი საგამოძიებო ორგანოს ჩარევა არ არის საკმარისი?

_ რამდენად დაიკლებს ფულის შემოდინება ქვეყანაში?

_ ვერ გეტყვით. გააჩნია, რა ფორმას მიიღებს კანონი საბოლოოდ. ვახტანგ ხმალაძის ინტერვიუ მოვისმინე. იურიდიული კომიტეტი ცდილობს, ცუდი ნაკლებად ცუდი გახადოს. ესეც საქმეა. სადაა საფინანსო-საბიუჯეტო კომიტეტი, საბანკო ასოციაცია. რატომ არ იღებენ ხმას ბანკები? აკი შიშის სინდრომი გაქრა ქვეყანაშიო? მოკლედ, უკეთესია, მთავრობამ უკან გამოითხოვოს ან პრეზიდენტმა ვეტო დაადოს ამ კანონს.

_ ეს ეკონომიკური ცვლილებები იდეოლოგიური ხასიათის ცვლილებებსაც ხომ არ ნიშნავს?

_ რწმენა იმისა, რომ სახელმწიფოს უკეთესად შეუძლია ადმინისტრაციული ბერკეტებით საქმის კეთება, ვიდრე თავისუფალ ძალას, თავისუფალ ბაზარს, ნიშნავს პოლიტიკაში მარცხნივ გადახრას. ეს არის საგანგაშო. ლიბერალური ეკონომიკიდან ხდება პატერნალისტურზე გადასვლა. ეს გავლენას მოახდენს უცხოურ ინვესტიციებზე, ქვეყნის იმიჯზე. ქვეყანა, რომელსაც ევროპული ქვეყნის იმიჯი შეექმნა, დაკარგავს მას თანმდევი შედეგებითურთ. აგერ, კაზანტიპის ფესტივალზე რა ამბები ატყდა. ლამის შეაჩვენეს მისი ორგანიზატორები. ერთადერთი სიცოცხლიანი გამონათება ამ მთავრობის ახალგაზრდული პოლიტიკის მიმართულებით ამ ორ წელიწადში იყო ეს, ისიც მთავრობის მიერ ზურგშექცეული. დასავლური შარმის დაკარგვა ძვირი დაგვიჯდება. მათ შორის, ფულად გამოხატულებაში.

_ ამის საფრთხეს ხედავთ?

_ მე არ ვამბობ, რომ დღეს უკვე შეიცვალა ყველაფერი. ტენდენციაა დამაფიქრებელი. აგერ, კიტოვანის დროინდელი მუხლი აღადგინეს მიწათმფლობელობის საკითხში. 18 კილომეტრიან სასაზღვრო ზოლში მიწის გაყიდვა უცხოელზე იკრძალებოდა. მერე გაუქმდა. ახლა 5 კილომეტრიანი შეზღუდვა დააწესეს. რა მანძილი კიტოვანსა და წულუკიანს შორის? 13 კილომეტრი! ისე, რას ვერჩი წულუკიანს, ეს არის პოლიტიკოსების შეკვეთა, რომლებიც, როგორც თვითონ ჰგონიათ, ასრულებენ ხალხის შეკვეთას. ლიბერალიზმია ჩვენი გზა. თუ არა და ერთ დღეს დავინახავთ, რომ დენი ჩაქვრება, გაზი წავა, წყალი შეწყდება, ორმოები გაჩნდება. როგორ ვიგრძნოთ ამ დღის მოახლოება? როცა გაგიჩნდებათ სურვილი, რომ კვლავ მოიმარაგოთ ბევრი სანთელი და საპონი, როგორც ამ ათიოდე წლის წინათ. როდესაც უამრავი პრობლემა დაგროვდება, მერე ქვეყანას არც პოლიტიკური რესურსი აღმოაჩნდებათ საკმარისი და არც _ ფინანსური, რომ ამას ერთბაშად მოუაროს. უბრალოდ, ვიქცევით ტიპიურ პოსტსაბჭოთა ქვეყანად, რომელსაც მედასავლეთეობაზე ჰქონდა პრეტენზია. იდეოლოგიურ გადახრას მატერიალური შედეგები მოაქვს.

ნონა ცაბაძე, გაზეთი ”ახალი თაობა” 

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

დღის სიახლეები
რა მოსწონთ თქვენ მეგობრებს

Alternative content

1522672
1522872 online