asdas
ცნობილი ადამიანები
ხსენება წმინდისა მამისა კოზმასი, ზოგრაფის მონასტრის მღვდელმონაზვნისა
განღმრთობაში იგულისხმება წმინდა მამის ცხოვრება გინდა პირდაპირ, გინდაც ირიბად
ხსენება წმინდისა მამისა კოზმასი, ზოგრაფის მონასტრის მღვდელმონაზვნისა

2014-11-28 02:18:42



სამწუხაროა, რომ კიდევ ერთი მოღვაწე, რომლის ხსენებასაც მართლმადიდებელი ეკლესია ახალი სტილით 22 სექტემბერს დღესასწაულობს, არ არის ნახსენები ქართულ მართლმადიდებლურ სინაქსარში, არადა მე–14 საუკუნე, როცა წმინდა კოზმა მოღვაწეობდა, არ იყო განებივრებული ასეთი ადამიანებით. ეს პერიოდი ცნობილია კატაკლიზმებით, როცა ისლამი მთელ შუამდინარეთში გაძლიერდა და საფრთხე შეუქმნა ისეთ დიდ იმპერიას, როგორიც ბიზანტია იყო. არ დარჩა იმპერიის ახლომახლო ეკლესია თუ მონასტერი, სადაც არ მისწვდა ისლამის დაუნდობელი ხელი, აწიოკდა და ხშირად სრულიად განადგურდა კიდეც.
გავიხსენოთ მართლმადიდებლური სახელმწიფო ბულგარეთი, რომლის ძალისხმევითაც დაარსდა ათონის წმინდა მთაზე ზოგრაფის მონასტერი. სწორედ აქ გაბრწყინდა წმინდა კოზმა ზოგრაფელის სახელი, რომლის შესახებაც ვაპირებ თქვენთან საუბარს, ძვირფასო მკითხველო. მისი ღვაწლი ნიკოდიმოს ათონელმა აღწერა და გააცოცხლა თანამედროვე მსოფლიო სინაქსარში.
დემონის გამოცდა
წმინდა კოზმა ბულგარეთში მორწმუნე ქრისტიანების ოჯახში დაიბადა. როგორც კი წამოიზარდა, მშობლებმა განიზრახეს, მისთვის ბერძნული ენაც ესწავლებინათ და განათლების მიღების შემდგომ დაექორწინებინათ. სხვაგვარად ფიქრობდა თვით წმინდანი, რომელიც ჯერ კიდევ ყმაწვილი იყო, როცა სახლიდან წავიდა და ათონის წმინდა მთას მიადგა ადგილობრივი მოღვაწეების ახლოს გასაცნობად.
თავდაპირველად კეთილის მოძულე დემონი შეეცადა, უკან გამობრუნებულიყო. ძილში გამოეცხადა და აჩვენა ათონის მთა, რომელსაც მისასვლელი არ გააჩნდა, თითქოს მასზე მოხვედრა წარმოუდგენელი იყო და კოზმა იმაზე ფიქრობდა, თუ როგორ ხვდებოდნენ წმინდა მთაზე მოღვაწეები.
პირველი, რაც ძილში გაახსენდა ღირს კოზმას, იყო ლოცვა: "უფალო იესო ქრისტე, ღმერთო ჩემო, მეოხებითა ყოვლადწმინდისა დედისა შენისათა, მიჩვენე მე გზაი, რომლითაც ვიდოდე და გზაი, რომლითაც ვიდოდიან მოღვაწენი წმინდასა მთასა ამას". ამის თქმა იყო და მაშინვე გაქრა თვალსაწიერიდან ზღვა. კოზმა მიხვდა, რომ ეს დემონთა სატყუარა იყო და მადლობა გადაუხადა უფალს და ღვთისმშობელ დედას.
ბულგარეთიდან ათონის მთაზე
კოზმა მიადგა მთას და შევიდა კიდეც დაუბრკოლებლად. პირველად მიადგა ზოგრაფის მონასტერს, რომელშიც მისივე თანამემამულეები მოღვაწეობდნენ. თბილად მიიღეს ყმაწვილი, გაუმასპინძლდნენ და გამოჰკითხეს, თუ როგორ მოხვდა ათონის წმინდა მთაზე. შეიტყვეს ყმაწვილის გულის ზრახვები და ის, რომ გულგრილი არ იყო ბერმონაზვნობის მიმართ და სურდა, მონასტერში დარჩენილიყო.
მართლაც, დარჩა ღირსი კოზმა გარკვეული დრო მონასტერში და ნახა, რომ მისი ადგილი იქ იყო და მტკიცედ გადაწყვიტა, ღვთისთვის მიეძღვნა დარჩენილი სიცოცხლე. მონასტრის წინამძღვარმა შემოსა ანგელოზებრივი სქემით და უწოდეს სახელად კოზმა. სამწუხაროდ, ჩვენამდე არ არის მოღწეული მისი თავდაპირველი, ბერობამდელი სახელი და ამას ახლა აღარც აქვს გადამწყვეტი მნიშვნელობა.
ღვთისმშობლის გამოცხადება
ღირსი კოზმა დანარჩენი მამების მსგავსად ჩაება მონასტრის საქმეებში. როცა ღვთისმშობლის დღესასწაული მოახლოვდა, რამდენიმე ძმასთან ერთად გადაწყვიტა, ვატოპედის მონასტერს სწვეოდა, რადგან იცოდა, რომ იქ იყო დაბრძანებული ღვთისმშობლის სარტყელი და არაერთი სხვა სიწმინდე. ტაძარში შესულმა ნახა, რომ საკურთხეველს ემსახურებოდა ერთი ულამაზესი ქალი. გაუკვირდა, ნუთუ ბერებში გულისთქმას არ აღძრავს ასეთი თვალწარმტაცი ქალი, როგორ ბედავენ და უშვებენ ქალებს მონასტერშიო.
უკან მობრუნებულს იღუმენმა შეამჩნია მწუხარება და ჰკითხა მიზეზი. ღირსმა კოზმამაც უამბო ყველაფერი. არ დაუმალავს, რასაც განიცდიდა ნანახის გამო. მაშინ იღუმენმა მიუგო: "ის, რაც ნახე, ჩემო შვილო, იყო ყოვლადწმინდა ქალწული, მფარველი და მეოხი ვატოპედის მონასტრის და მთლიანად ათონის წმინდა მთის". ამის მოსმენისას მუხლმოყრილი ჰმადლობდა მამა კოზმა ღვთისმშობელს, რომ ღირსყო, საკუთარი თავი ეჩვენებინა.
ამ ხილვის შემდეგ არ გასულა დიდი დრო და ღირსი კოზმა ჯერ დიაკვნად აკურთხეს, მერე მღვდლად. ამის შემდეგ კიდევ უფრო მოშურნეობით განაგრძო მოღვაწეობა, ნებისმიერ მორჩილებას უდრტვინველად აღასრულებდა. ვერასდროს ნახავდით უკმაყოფილოს. არც იმის დრო რჩებოდა, რომ მოეწყინა.
ძე ღვთისას სიტყვა
ერთ დღესაც ღირსი მამა სრულიად მარტო იმყოფებოდა ეკლესიაში, როცა მოულოდნელად ხატთან საუბარი მოუნდა. მივიდა ღვთისმშობლის ხატთან და უთხრა: "ყოვლადწმინდაო ღვთისმშობელო, სთხოვე შენს ძეს და ჩვენს ღმერთს, რომ წარმიძღვეს იმ გზით, რომლითაც გადარჩენა არის შესაძლებელი". ქრისტემ კი უთხრა დედაღვთისას: "უთხარი, რომ დატოვოს მონასტერი და განმარტოვდეს სამოღვაწეოდ". მართლაც აუწყა ღვთისმშობელმა ძე ღვთისას დანაბარები. იღუმენმა კი გამოუყო სამოღვაწეო, რომელიც არც მაინცდამაინც შორს იყო მონასტრიდან და აკურთხა, რომ ღვთის მოწოდებისამებრ იქ ემოღვაწევა.
ღვთის დახმარებით სულაც არ გასჭირვებია ახალგაზრდა მოსაგრეს დამოუკიდებლად მოღვაწეობა. დიდი დრო არ გასულა, რომ მამა კოზმას სახელი ყველამ გაიგო ათონის მთაზე. უამრავი ბერი აკითხავდა და აზრს ეკითხებოდნენ, რადგან ღმერთმა ის წინასწარჭვრეტის უნარით დააჯილდოვა.
წინასწარჭვრეტის ნიჭი
ერთ დღეს ხილანდარის სერბული მონასტრიდან წმინდა კოზმასთან მივიდა ორი მღვდელმონაზონი თავიანთ პრობლემებზე სასაუბროდ. მანამდე ამ მღვდელმონაზვნებმა გზაში იპოვეს ღვინით სავსე ორშიმო და გადამალეს იმ იმედით, რომ უკან მობრუნებისას თან გაიყოლებდნენ და ღვინოს დალევდნენ. როცა გამოემშვიდობნენ წმინდანს, ღირსმა მამამ, რომელიც წინასწარჭვრეტის ნიჭით იყო დაჯილდოებული, უთხრა მათ: "ღვინით სავსე ორშიმოში, რომელიც გზაში დამალეთ, გველი შეძვრა და მოიშხამა, ამიტომ დასალევად უვარგისია და არ დალიოთ, ვინაიდან მოიწამლებით". მღვდელმონაზვნებმა მართლაც ნახეს ორშიმოში გველი და დარწმუნდნენ ღირსი კოზმას უდიდეს სიწმინდეში, იმაში, თუ რა სიმაღლეზე იმყოფებოდა წმინდანი. ჰმადლობდნენ უფალს და წმინდანს და მოუწოდებდნენ ყველას, მოენახულებინათ მამა კოზმა და ლოცვა–კურთხევა მიეღოთ მისგან.
იყო კიდევ ერთი შემთხვევა. ღვთისმოსავ მონაზონს, დამიანეს, რომელიც ესვიგმენის მონასტრის სიახლოვეს მოღვაწეობდა, ჰქონდა კურთხევა, რომ საკუთარის გარდა, არავის სენაკში არ გაეთენებინა ღამე. ერთხელაც მიაკითხა ერთ მეგობარ მოსაგრეს თავისი საცხოვრისიდან მოშორებით და რადგანაც არ დაუხვდა, გადაწყვიტა, მისთვის დაეცადა. მოგვიანებით მოვიდა მეგობარიც. დამიანემ მოითავა საქმე, რაც მასთან ჰქონდა და გამომშვიდობება დააპირა. მასპინძელმა დარჩენა შესთავაზა, რადგან უკვე საკმაოდ გვიანი იყო და თანაც საწვიმრად ემზადებოდა, მაგრამ მამა დამიანე არ დარჩა, კურთხევა რომ არ დაერღვია.
გზაში ისეთი წვიმა დაიწყო და ისე ჩამობნელდა, რომ გზის გაგრძელება შეუძლებელი აღმოჩნდა. მამა დამიანემ არ იცოდა, სად იყო და საით უნდა წასულიყო. ერთი ისღა დარჩენოდა, რომ უფლისთვის მოეხმო, რადგან ყველა გზა მოჭრილი ჰქონდა: "უფალო, მიხსენ მე, გამათავისუფლე ამ მდგომარეობიდან". ეს თქვა თუ არა, მაშინვე დაინახა თავისი სენაკი, გაუხარდა და მადლობა გადაუხადა უფალს.
როგორც კი გათენდა, გაემზადა დამიანე და დაადგა გზას მამა კოზმასთან მისასვლელად. წმინდანმა მიიღო ძმური სიყვარულით. მამა დამიანეს აინტერესებდა მისი აზრი, თუ როგორ იყო სათნო ღვთისთვის, რომ არ დარჩა მეგობართან და ცუდი ამინდის მიუხედავად გზა განაგრძო, გზაში კი ეს შეემთხვა. უნდოდა გაეგო, იყო თუ არა მისი საქციელი ღვთისთვის სათნო ან პირიქით. კითხვაზე წმინდანმა მიუგო: "ძმაო, შენ აღასრულე კურთხევა, რომელიც გქონდა, ხოლო ღმერთმა გიხსნა განსაცდელისგან". მამა დამიანე ღვთის მადიდებელი დაბრუნდა თავის სენაკში.
წმინდა კოზმა ერთხელ ცუდად შეიქმნა. როგორც ადამიანმა, გადაწყვიტა, თევზი ეჭამა და მაშინვე აღსრულდა სასწაული. მამა კოზმას სენაკთან მოღვაწეობდა კიდევ ერთი ბერი, სახელად ქრისტეფორე. როცა ცუდად გახდა, მას სთხოვა მამა კოზმამ, თევზი მოეტანა. როცა არწივმა თევზი დაუნახა მამა ქრისტეფორეს, წაართვა ხელიდან და წმინდანს მიუტანა. მანაც მადლობა შესწირა უფალს, გარეცხა, გაასუფთავა თევზი და შეწვა. როცა საჭმელად მოემზადა, უეცრად ხმა შემოესმა: "ქრისტეფორესთვისაც გადაინახე, რადგან მან იზრუნა ამ თევზის მოპოვებაზე".
დილა გათენდა და მოვიდა მამა ქრისტეფორე წმინდანთან, კარზე დაუკაკუნა და ღირსი კოზმა გამოეხმაურა შიგნიდან: "შემოდი, რადგან გელოდები და შეგინახე შენი წილი იმ თევზიდან, რომელზეც იზრუნე და მოინადირე". ქრისტეფორემ გაკვირვებულმა შეაღო კარი და სთხოვა, დაწვრილებით მოეყოლა, თუ რა იცოდა. წმინდანმა უამბო, რაც გადახდა. ამის შემდეგ მოიკითხეს ძმური სიყვარულით ერთურთი და გამოემშვიდობნენ.
ერთი ასეთი შემთხვევა იყო ღირსი კოზმას ცხოვრებაში – სენაკის გარეთ ლოცვით იყო გართული, როცა შენიშნა, თუ როგორ აწვალებდნენ დემონები ერთი ადამიანის სულს. შეშფოთდა წმინდანი და უმატა ლოცვას. ბოლოს, ღვთის მადლით, ამოიცნო, რომ ეს სული, რომელსაც დემონები აწვალებდნენ, ეკუთვნოდა ხილანდარის მონასტრის იღუმენს. წმინდანმა უმალვე წარგზავნა თავისი საყვარელი მოწაფე, ეცნობებინა მონასტრის წევრებისთვის, რომ ელოცათ იღუმენის სულისთვის, რომელსაც დემონები ტანჯავდნენ და ემუქრებოდნენ, მათ კი დასცინეს წმინდანის მოწაფეს: "იღუმენი ეს–ესაა გამოვიდა ტაძრიდან და თავისი სენაკიდან რაღაცის მოსატანად წავიდა, რომელიც ლიტურგიისთვის უნდა გადასცეს ძმებს და შენი მოძღვარი კი გვითვლის, რომ უფალს შევავედროთ ჩვენი იღუმენის სული და პანაშვიდი აღვასრულოთ მისთვის". მიაკითხეს იღუმენს სენაკში. როცა არ გამოეხმაურა, შევიდნენ და ნახეს, რომ გარდაცვლილიყო მათი წინამძღვარი მართლაც, როგორც ბრძანებდა მორჩილის პირით წმინდა კოზმა.
მიძინება
კიდევ ერთ საინტერესო შემთხვევაზე შევაჩერებთ თქვენს ყურადღებას. მამა ქრისტეფორე მივიდა მამა კოზმასთან, რომ მისი პირიდან ღვთის სიტყვა მოესმინა. როცა სენაკს მიუახლოვდა, შიგნიდან საუბარი შემოესმა. მამა ქრისტეფორემ ჩათვალა, რომ ვიღაც ჰყავდა წმინდანს აღსარებისთვის და გარეთ მოცდა განიზრახა. მანამდე იცადა, ვიდრე საუბარი არ შეწყდა. არავინ იცის, რამდენი საათი გაგრძელდა ეს ლოდინი. როცა კელიაში საუბარი შეწყდა, კიდევ დააკაკუნა იმ იმედით, რომ ახლა მაინც გამოეხმაურებოდა წმინდანი. მართლაც გამოვიდა ღირსი კოზმა და მოიკითხა დიდი სიყვარულით მამა ქრისტეფორე, შეიპატიჟა სენაკში და ჩამოსხდნენ სასაუბროდ.
მამა ქრისტეფორე თავიდან არაფერს იმჩნევდა, ხოლო სენაკში რომ ვერავინ აღმოაჩინა, გაკვირვებულმა და თანაც ცოტა შეშინებულმა ჰკითხა, თუ ვისთან საუბრობდა რამდენიმე წუთის წინ. ღირსმა კოზმამ მიუგო: "ქრისტემ თვითონ მიამბო, თუ რა მომელის დემონებისგან ახლო მომავალში. იმაზეც მესაუბრა, რომ მალე მისი სამეფოს წევრი გავხდები. შენ კი ეცადე, აღარ მოხვიდე მომავალ ამ დღემდე".
მამა ქრისტეფორემ როცა ისევ მიაკითხა, ღირსი კოზმა თვალებგაშტერებული და მიმკვდარებული ნახა, რომელმაც ძლივს უპასუხა: "გუშინ მოვიდა დემონთა მთავარი ყველასთვის დასანახად უამრავ დემონთან ერთად ტირილით და თქვა: "ჰოი, უსუსურნო, როგორ ვერც ერთმა შევძელით ჩემი ყველაზე დიდი და საზარელი მტრის მოკვდინება, რომელმაც ბევრი შეურაცხყოფა და ტკივილი მომაყენა. არც ეს იკმარა და საბოლოოდ ჩემი ტახტიდანაც მომისროლა, რომელიც მეპყრა". ეს თქვა დემონმა ჩემ გასაგონად და იმ კვერთხით, რომელიც ხელში ეჭირა, ძვალი და რბილი გამიერთიანეს".
ორი დღის შემდეგ წმინდა კოზმამ საღმრთო ზიარება მიიღო და იმავე დღეს მიაბარა სული უფალს.
იდგა 1323 წლის 22 სექტემბერი. ვინც კი შეიტყო წმინდა მამის მიძინება, ყველა მივიდა მასთან გამოსამშვიდობებლად. ვიდრე საფლავში ჩაასვენებდნენ წმინდანის სხეულს, ჩვეულებისამებრ, მამებმა პანაშვიდის გალობა წამოიწყეს. მოულოდნელად, რაც კი ათონის წმინდა მთაზე ნადირი იყო, ყველა იქ მოგროვდა და სანამ საფლავში ჩაასვენებდნენ, მშვიდად იდგნენ თავდახრილნი. როგორც კი მიწა მიაყარეს, გამაყრუებლად ახმაურდნენ. ამით გამოხატავდნენ მწუხარებასაც და წმინდანის აღიარებასაც. შემდეგ კი, როგორც შეგროვდნენ, ისევე გაიფანტნენ ტყეში. ამ ფაქტს ასეულობით თვითმხილველი ჰყავს და აღნიშნულია იმდროინდელ ხელნაწერებში.
ორმოცი დღის შემდეგ ზოგრაფის მონასტრის ძმები შეიკრიბნენ წმინდა მამის სენაკთან და ღამისთევის მსახურება აღასრულეს წმინდანის პატივსაცემად. ლოცვის დასრულების შემდგომ შეუდგნენ საფლავის გახსნას, რათა მონასტერში გადაეტანათ წმინდა კოზმას წმინდა ნაწილები, მაგრამ მოხდა სასწაულთა სასწაული – საფლავში ვერაფერი იპოვეს, ცარიელი დახვდათ.
დღემდე არავინ იცის, რა მოხდა. ეს მხოლოდ უფალმა უწყის, რადგან დიდ არს ღმერთი, დიდ არს საკვირველებანი მისნი და ვერვინ შემძლებელ არს დატევნად საკვირველებათა მისთა.
ქრისტესმიერი სიყვარულით პროტოდიაკონი მირიანი. ამინ!


Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

სიახლეები
დღის სიახლეები
რა მოსწონთ თქვენ მეგობრებს

Alternative content

1521544
1521744 online