asdas
ცნობილი ადამიანები
შავკანიანთა უფლებების დამცველს თეთრკანიანი არასოდეს უწამებია
ნელსონ მანდელა – შფოთიანი ახალგაზრდობა, 27 წლიანი პატიმრობა და 80 წლის სასიძო
შავკანიანთა უფლებების დამცველს თეთრკანიანი არასოდეს უწამებია

2014-07-13 11:57:21



როგორც XX საუკუნის კათოლიკურ სამყაროში არავინაა დედა ტერეზაზე დიდი ავტორიტეტი, ასევე აფროამერიკელებისთვის ყველაზე დიდი პატივისცემის ობიექტია სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში აპარტეიდის (რასობრივი დისკრიმინაციის უკიდურესი ფორმა) დამამარცხებელი ნელსონ მანდელა. ის შარშან, 5 დეკემბერს, გარდაიცვალა და დიდი პატივით დაკრძალეს მშობლიურ მხარეში.

1990 წელს, 27 წლიანი პატიმრობის შემდეგ, ყველაზე ცნობილი შავკანიანი პოლიტიკური პატიმარი მსოფლიოს ქვეყნებისთვის სასურველი სტუმარი გახდა. 1993 წელს მას და სამხრეთაფრიკელ თეთრკანიან ყოფილ პრეზიდენტ ფრედერიკ დე კლერკს მშვიდობის დარგში ნობელის პრემია გადასცეს. 1994 წლიდან 1999 წლამდე მანდელა ქვეყნის პრეზიდენტი გახლდათ. აპარტეიდი ქვეყანაში სამოქალაქო ომისა და დანაწევრების გარეშე დამთავრდა, დაიწყო დემოკრატიული რეფორმების გატარება.

უნდა აღინიშნოს, რომ ვიდრე მანდელა ციხეში იჯდა, ეს ყველაფერი ქვეყნის თეთრკანიანმა აბორიგენებმა წამოიწყეს. ეს მიწა ხომ მათმა წინაპრებმა, ჰოლანდიელმა ბურებმა ჯერ კიდევ მე–16 საუკუნეში აღმოაჩინეს. განვლილ 4 საუკუნეში კი უმცირესობაში აღმოჩნდნენ, მიუხედავად იმისა, რომ აფრიკის კონტინენტზე ყველაზე გამართული ქვეყანა შექმნეს.

შფოთიანი ახალგაზრდობა

მანდელა 1918 წელს ერთ–ერთი აფრიკელი ბელადის მრავალცოლიან ოჯახში დაიბადა. როგორც აფრიკული გვაროვნული არისტოკრატიის წარმომადგენელს, ბედმა გაუღიმა და სკოლაში მიიყვანეს. შემდეგ წყვეტილად რამდენიმე კოლეჯში სწავლობდა და ერთ–ერთი პირველი აფრიკელი ფერადკანიანი იურისტი გახდა.

მანდელას იურისპრუდენციაზე მეტად პოლიტიკა იტაცებდა და მალე აფრიკულ ეროვნულ კონგრესში შევიდა. მიუხედავად იმისა, რომ მარქსიზმი არ მოსწონდა, მაინც მარქსისტების წრეში უხდებოდა ყოფნა და სხვადასხვა აქტივობაში იღებდა მონაწილეობას. შეიძლება ითქვას, ნელსონ მანდელას ბედმა გაუღიმა და 1962 წელს დააპატიმრეს. ასე რომ არ მომხდარიყო, როგორც ტერორისტული ორგანიზაციის ერთ–ერთ წევრს, სისხლში უნდა ჩაეხშო თეთრკანიანთა ბატონობა. ის კი ძალაუნებურად შავკანიანთა უფლებების მთავარი დამცველის სიმბოლოდ იქცა ისე, რომ ერთი თეთრკანიანიც კი არ ჰყავდა მოკლული ან ნაწამები.

პირადი ცხოვრება

პირველად მანდელა 26 წლის ასაკში დაქორწინდა ეველინ ნტოკოზე. მათ სამი შვილი ეყოლათ. ქმრის პოლიტიკურმა აქტიურობამ ეველინი ნერვულ სტრესამდე მიიყვანა და 13 წლიანი თანაცხოვრების შემდეგ ისინი გაიყარნენ. ბავშვები დედასთან დარჩნენ.

ცოტა ხნით ადრე, ვიდრე ეს მოხდებოდა, მანდელამ მოსამართლის ასისტენტი, 22 წლის სიმპათიური ვინი გაიცნო. რომანი სწრაფად განვითარდა და ერთ წელიწადში ქორწილიც გადაიხადეს. ვინი აქტიურად ჩაება ქმრის პოლიტიკურ ცხოვრებაში და 4 თვის ფეხმძიმე პოლიციამ უკვე მეორედ დააკავა. მათ ორი ქალიშვილი ეყოლათ – ზენანი და ზინძი, რომლებიც ფაქტობრივად უმამოდ გაიზარდნენ, რადგან 1962 წელს მანდელას სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯეს. პატიმარს წელიწადში ორჯერ შეეძლო წერილის გაგზავნა. ციხეში ცოლ–ქმრის ნახევარსაათიანი პაემანი კი მხოლოდ 7 წლის შემდეგ მოხერხდა.

მთელი მსოფლიოს ცივილიზებული ნაწილი გულშემატკივრობდა მანდელას. გაერო–მ ამის გამო სამხრეთ აფრიკა წევრობიდანაც გარიცხა. მანდელასაც რეჟიმი შეუმსუბუქეს – ყოველთვიურად შეეძლო წერილების წერა. ცოლ–ქმრის მიმოწერა იმდენად რომანტიკული იყო, რომ მისი ციხიდან გამოსვლის შემდეგ ეს წერილები დაიბეჭდა და ბესტსელერად იქცა.

ბერძნული მითის გმირი ქალი, პენელოპა, თავის ოდისევსს 20 წელი ელოდა, ვინის კი 27 წელი მოუხდა ცდა. როგორც ჟურნალისტებმა დათვალეს, 10 000 დღე მართლაც მძიმე იყო მარტოხელა ლამაზი ქალისთვის და მანაც, ვიდრე მანდელა ციხეში იყო, საყვარელი გაიჩინა. მანდელას გათავისუფლებას ვინისთან ერთად მთელი მსოფლიო ელოდებოდა. სამხრეთ აფრიკის პრეზიდენტმა ფრედერიკ დე კლერკმა ვერ გაუძლო ზეწოლას და მანდელა გაათავისუფლა.

როცა პირველმა ეიფორიამ ჩაიარა, ცოლმა აგრძნობინა, რომ მათ საერთო გრძნობები აღარ აკავშირებდათ. მანდელამ ერთ–ერთ პრესკონფერენციაზე ღრმად ჩაისუნთქა და ასეთი რამ თქვა: "ურთიერთშეთანხმების საფუძველზე მე და ვინი მივედით გადაწყვეტილებამდე, რომ განქორწინება ორივესთვის ოპტიმალური გამოსავალი იქნება".

მესამე და ბოლო ცდა

ადამიანთა უფლებებისთვის მებრძოლს პირად ცხოვრებაში ბედმა კიდევ ერთხელ გაუღიმა. მან ჯერ კიდევ ციხეში ყოფნისას, 1981 წელს, წერილი მისწერა ქალბატონ გრასა მაშელს, მოზამბიკის ახალგარდაცვლილი პრეზიდენტის, სამორა მაშელის ქვრივს, სადაც მეუღლის სიკვდილს უსამძიმრებდა. გათავისუფლებულმა მანდელამ ერთ–ერთი პირველი ვიზიტი სწორედ მოზამბიკში განახორციელა, სადაც მას ისე შეხვდნენ, როგორც ყველა დროის უდიდეს გმირს.

2 წლის შემდეგ გრასა სამხრეთ აფრიკაში, კეიპტაუნში ჩაფრინდა სადოქტორო დისერტაციის დასაცავად. 1995 წლიდან კი ისინი უკვე ხშირად ხვდებოდნენ ერთმანეთს. ოჯახის შექმნაზე ორივე ფეხს ითრევდა. 78 წლის მანდელა თვლიდა, რომ ამისთვის უკვე მოხუცი იყო, მასზე 27 წლით უმცროსი გრასა კი ჭოჭმანობდა, თუ როგორ შეხვდებოდა მოზამბიკელი ხალხი მათი ლეგენდარული პრეზიდენტის ქვრივის გათხოვებას.

– შენ უნდა მისცე მაგალითი ახალგაზრდებს, – ასე შეაგულიანა მანდელა მისმა მეგობარმა, იოჰანესბურგის არქიეპისკოპოსმა, ნობელის პრემიის ლაურეატმა დესმონდ ტუტუმ.

რაც მოსახდენია, მოხდესო, დაახლოებით ასეთი ანდაზა წარმოთქვა მანდელამ მშობლიურ, ზულუს ტომის ენაზე და მოზამბიკში საცოლის ოჯახს გამოსასყიდი – ლაბოლა – 60 ძროხა გაუგზავნა. ეს ძროხები მას სერიოზულმა ვეტერინარულმა ასოციაციამ შეურჩია.

80 წლის სიძის მისალოცად მთელი აფრიკის ელიტა შეიკრიბა. ცოლ–ქმარმა ერთად 15 წელი ბედნიერად იცხოვრეს, ვიდრე 2013 წლის 5 დეკემბერს აფრიკელების ყველა დროის უდიდესი შვილი – ნელსონ მანდელა – ფილტვების ანთების გართულებით გარდაიცვლებოდა.

კობა ბრეგვაძე

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

სიახლეები
დღის სიახლეები
რა მოსწონთ თქვენ მეგობრებს

Alternative content

1522496
1522696 online